Wat is schorsing van de voorlopige hechtenis?
Schorsing betekent dat u of uw naaste de strafzaak in vrijheid afwacht, terwijl het bevel tot voorlopige hechtenis blijft bestaan. De rechter kan de voorlopige hechtenis op elk moment schorsen, ambtshalve, op vordering van het Openbaar Ministerie of op uw eigen verzoek, mits u zich bereid verklaart de gestelde voorwaarden na te komen (art. 80 lid 1 Sv). Voorlopige hechtenis is de vrijheidsbeneming van een verdachte voordat de strafzaak inhoudelijk op zitting is behandeld. Samen met de inverzekeringstelling vormt zij de periode die in het dagelijks taalgebruik voorarrest heet. Schorsing is iets anders dan het einde van de zaak: u blijft verdachte en het onderzoek loopt door, maar u zit niet langer vast. Voor wie wil vrijkomen uit de voorlopige hechtenis is een goed onderbouwd schorsingsverzoek vaak de meest reële route, omdat de rechter daarmee een controleerbaar alternatief krijgt aangereikt voor het vasthouden.Op welke gronden kan voorlopige hechtenis worden bevolen?
Voorlopige hechtenis kan alleen als er ernstige bezwaren tegen u bestaan en daarnaast een wettelijke grond aanwezig is. Een redelijk vermoeden van schuld is niet voldoende; er moet uit feiten of omstandigheden blijken van ernstige bezwaren tegen de verdachte (art. 67 lid 3 Sv). De hechtenis is bovendien alleen toegelaten bij bepaalde misdrijven, kort gezegd feiten waarop vier jaar gevangenisstraf of meer staat, een aantal in de wet genoemde feiten en delicten uit bijzondere wetten zoals de Opiumwet (art. 67 lid 1 Sv). Ook kan zij worden bevolen als geen vaste woon- of verblijfplaats in Nederland kan worden vastgesteld bij een misdrijf waarvoor gevangenisstraf is gesteld (art. 67 lid 2 Sv). Naast de ernstige bezwaren is een grond nodig (art. 67a Sv): ernstig vluchtgevaar of een gewichtige reden van maatschappelijke veiligheid. Onder die laatste categorie vallen de volgende gronden.| Grond | Inhoud | Bepaling | |
|---|---|---|---|
| 12-jaarsgrond (geschokte rechtsorde) | Feit waarop twaalf jaar of meer staat en de rechtsorde ernstig is geschokt | art. 67a lid 2 onder 1 Sv | |
| Herhalingsgevaargrond | Ernstige vrees voor een nieuw misdrijf waarop zes jaar of meer staat, of waardoor de veiligheid van personen in gevaar komt | art. 67a lid 2 onder 2 Sv | |
| Recidive na eerdere veroordeling | Recidivegevaar bij een eerdere onherroepelijke veroordeling binnen vijf jaar voor bepaalde delicten | art. 67a lid 2 onder 3 Sv | |
| Snelrechtgrond | Bepaalde delicten op een voor het publiek toegankelijke plaats of tegen personen met een publieke taak | art. 67a lid 2 onder 4 Sv | |
| Onderzoeksgrond | De hechtenis is noodzakelijk voor de waarheidsvinding, anders dan door verklaringen van de verdachte | art. 67a lid 2 onder 5 Sv |
Belangrijk is het anticipatiegebod: de hechtenis blijft achterwege als ernstig rekening moet worden gehouden dat geen onvoorwaardelijke vrijheidsstraf zal volgen of dat de hechtenis langer zou duren dan de te verwachten straf (art. 67a lid 3 Sv). Onze advocaten toetsen of de ernstige bezwaren en de aangevoerde grond werkelijk standhouden en of dit anticipatiegebod in uw voordeel werkt.
Hoe lang kun je in voorarrest zitten voordat je zaak op zitting komt?
Voor de inhoudelijke behandeling kan het voorarrest oplopen tot ongeveer honderdvier dagen, opgebouwd uit opeenvolgende fasen met eigen maximale termijnen. De vrijheidsbeneming begint met de aanhouding en verloopt daarna in vaste stappen, waarbij telkens een andere autoriteit beslist.
| Fase | Maximale duur | Beslist door | Bepaling | |
|---|---|---|---|---|
| Inverzekeringstelling | 3 dagen, eenmaal te verlengen met 3 dagen | (Hulp)officier van justitie | art. 58 Sv | |
| Bewaring | 14 dagen | Rechter-commissaris | art. 64 lid 1 Sv | |
| Gevangenhouding of gevangenneming | 90 dagen | Rechtbank (raadkamer) | art. 66 lid 1 Sv |
Wil het Openbaar Ministerie u na de inverzekeringstelling langer vasthouden, dan vordert het bewaring bij de rechter-commissaris. Bij die voorgeleiding hoort de rechter-commissaris u eerst (art. 63 Sv) voordat over bewaring wordt beslist. Daarna beslist de rechtbank over gevangenhouding. De fasen van veertien en negentig dagen samen bepalen hoe lang de voorlopige hechtenis vóór de inhoudelijke behandeling op zitting kan voortduren. Op elk moment in deze periode kan een schorsingsverzoek worden gedaan.
Hoe vraag je schorsing van de voorlopige hechtenis aan en hoe snel beslist de rechter?
Een schorsingsverzoek kan op elk moment tijdens de voorlopige hechtenis worden gedaan, mondeling op een zitting of in de raadkamer, of schriftelijk daartussenin, en de rechter beslist doorgaans kort na de behandeling. U hoeft dus niet te wachten tot een vaste datum; zodra de gronden of het dossier daar aanleiding toe geven, kan uw advocaat het verzoek indienen.
In de praktijk verloopt het zo. Uw advocaat beoordeelt eerst de ernstige bezwaren, de grond en het anticipatiegebod. Vervolgens stelt hij een schorsingsverzoek op dat de rechter een veilig en controleerbaar alternatief voor hechtenis biedt. Het verzoek wordt behandeld in de raadkamer of op een reeds geplande zitting, waar uw advocaat de schorsing bepleit en het Openbaar Ministerie zijn standpunt geeft. De rechter weegt het belang van uw vrijheid af tegen de grond die voor de hechtenis is aangevoerd. Hoe eerder wij de gronden en het dossier kunnen beoordelen, hoe gerichter het verzoek. Een goede voorbereiding, met afgestemde voorwaarden en een concreet plan, vergroot de kans dat de rechter de schorsing aanvaardbaar vindt.
Wat is het verschil tussen opheffing en schorsing van de voorlopige hechtenis?
Bij opheffing vervalt het bevel tot voorlopige hechtenis volledig en zonder voorwaarden; bij schorsing blijft het bevel op de achtergrond bestaan en wacht u de behandeling in vrijheid af, onder voorwaarden. Dit onderscheid is wezenlijk, omdat het bepaalt welke route in uw situatie kansrijk is.
| Aspect | Opheffing | Schorsing | |
|---|---|---|---|
| Wat gebeurt met het bevel | Vervalt | Blijft op de achtergrond bestaan | |
| Voorwaarden | Geen | Altijd, zowel verplicht als bijzonder | |
| Wanneer aan de orde | Ernstige bezwaren of grond zijn weggevallen | Hechtenis is in beginsel terecht, maar een alternatief volstaat | |
| Gevolg bij overtreding | Niet van toepassing | Schorsing kan worden opgeheven en u kunt opnieuw vast |
Opheffing ligt voor de hand wanneer de ernstige bezwaren of de grond niet langer standhouden, bijvoorbeeld omdat het onderzoek is afgerond of het bewijs is verzwakt. Schorsing is de aangewezen route wanneer de hechtenis op zichzelf nog wel gedragen wordt door een grond, maar er een reëel en veilig alternatief bestaat dat dezelfde belangen waarborgt. Onze advocaten beoordelen per zaak welke route de meeste kans biedt en kunnen beide verzoeken zo nodig naast elkaar voeren.
Welke voorwaarden kan de rechter aan schorsing van het voorarrest verbinden?
Aan schorsing zijn altijd verplichte voorwaarden verbonden, en de rechter kan daarnaast zekerheidstelling en bijzondere voorwaarden stellen. De verplichte voorwaarden volgen rechtstreeks uit de wet: u onttrekt zich niet aan de hechtenis als die opnieuw wordt bevolen en niet aan een op te leggen straf, en u werkt mee aan het vaststellen van uw identiteit (art. 80 lid 2 Sv).
| Type voorwaarde | Voorbeelden | Bepaling | |
|---|---|---|---|
| Verplichte voorwaarden | Niet onttrekken aan hechtenis of straf, meewerken aan vaststellen identiteit | art. 80 lid 2 Sv | |
| Zekerheidstelling of borgtocht | Geldbedrag van uzelf of een derde, hoogte bepaald door de rechter | art. 80 lid 3 en lid 5 Sv | |
| Bijzondere voorwaarden | Meldplicht, contact- of gebiedsverbod, behandeling onder reclasseringstoezicht | art. 80 lid 1 Sv |
De rechter kan zekerheidstelling verlangen, een geldbedrag dat door u of door een derde wordt gestort en dat als waarborg dient; de rechter bepaalt in zijn beslissing het bedrag en de wijze waarop de zekerheid moet worden gesteld (art. 80 lid 3 en lid 5 Sv). De bijzondere voorwaarden zijn maatwerk en sluiten aan op de grond die voor de hechtenis is aangevoerd. Bij vluchtgevaar past een meldplicht of borgtocht, bij herhalingsgevaar eerder een contact- of gebiedsverbod of reclasseringstoezicht. Wij stemmen die voorwaarden vooraf af, zodat het verzoek voor de rechter een geloofwaardig en controleerbaar alternatief vormt.
Kun je in hoger beroep als je schorsingsverzoek wordt afgewezen?
Ja, u kunt eenmaal in hoger beroep bij het gerechtshof tegen een afwijzing van uw verzoek tot schorsing of opheffing, uiterlijk drie dagen na de betekening (art. 87 lid 2 Sv). Het hof beoordeelt de zaak dan opnieuw. Soms is een nieuw, beter onderbouwd verzoek bij de rechtbank een betere route dan hoger beroep; uw advocaat weegt die mogelijkheden met u af.
Ook de andere kant kent een rechtsmiddel. Tegen een beslissing tot schorsing of een wijziging daarvan kan het Openbaar Ministerie in hoger beroep, uiterlijk veertien dagen daarna (art. 87 lid 1 Sv). De termijnen lopen dus niet gelijk op.
| Wie | Waartegen | Termijn | |
|---|---|---|---|
| Verdachte | Afwijzing schorsing of opheffing | 3 dagen na betekening (art. 87 lid 2 Sv) | |
| Openbaar Ministerie | Toewijzing of wijziging schorsing | 14 dagen (art. 87 lid 1 Sv) |
Wordt uw schorsing toegewezen, dan kan het Openbaar Ministerie die binnen veertien dagen aanvechten bij het hof. Onze advocaten bewaken die termijnen aan beide zijden en verdedigen een toegekende schorsing zo nodig bij het gerechtshof, zodat de verworven vrijheid niet alsnog verloren gaat.
Moet je zelf een advocaat regelen bij aanhouding en wat kost die piketbijstand?
Nee, u hoeft in de fase van voorarrest niet zelf een advocaat te regelen, en de piketbijstand is voor u kosteloos. Bij inverzekeringstelling wordt een piketadvocaat aangewezen, en zodra voorlopige hechtenis is bevolen of gevorderd wordt ambtshalve een raadsman toegevoegd, ook als u daar niet om vraagt (art. 40 en 41 Sv).
Voor de rechtsbijstand in de piketfase geldt geen inkomenstoets en geen eigen bijdrage; deze bijstand is kosteloos. Vanaf de inverzekeringstelling heeft de verdachte automatisch recht op een advocaat. Voor de ambtshalve toevoeging in deze strafzaken wordt geen eigen bijdrage opgelegd. U behoudt in elke fase het recht op een advocaat en het recht uw kant van het verhaal voor de rechter te brengen; u wordt door de rechter-commissaris en in de raadkamer gehoord voordat over uw vrijheid wordt beslist.
Bent u alleen uitgenodigd voor een verhoor en nog niet aangehouden? Lees dan onze pagina over bijstand bij politieverhoor. Komt uw zaak voor een zwaardere kamer? Zie dagvaarding meervoudige strafkamer. Is er ook beslag gelegd op uw spullen? Op de pagina bezwaar tegen inbeslagname leggen wij de beklagprocedure uit.
Wanneer contact opnemen?
Neem zo snel mogelijk contact op zodra u of een familielid is aangehouden of in verzekering is gesteld. Wij zijn 24/7 bereikbaar bij spoed. Hoe eerder wij de gronden en het dossier kunnen beoordelen, hoe gerichter het schorsingsverzoek dat wij voor u opbouwen. In de eerste dagen worden vaak beslissingen genomen die de richting van de hele zaak bepalen, van de vordering bewaring tot de eerste raadkamer over gevangenhouding. Juist in die fase telt snel en gericht handelen.
Meer algemene uitleg over de procedure vindt u bij de Rechtspraak en over kosteloze rechtsbijstand bij aanhouding bij de Raad voor Rechtsbijstand.
