Wat is een dagvaarding voor de kinderrechter?
Een dagvaarding voor de kinderrechter is een schriftelijke oproep voor uw kind om te verschijnen op een strafzitting. Het Openbaar Ministerie kan een minderjarige strafrechtelijk vervolgen vanaf de leeftijd van 12 jaar. Wie jonger dan 12 jaar was op het moment van het feit, kan niet strafrechtelijk worden vervolgd (artikel 486 Sv). Het jeugdstrafrecht geldt daarmee in beginsel voor jongeren van 12 tot 18 jaar. De officier van justitie kiest voor een dagvaarding wanneer hij de zaak aan de kinderrechter wil voorleggen, bijvoorbeeld bij een ernstiger feit of als lichtere afdoeningen niet passend zijn. De kinderrechter is een gespecialiseerde rechter met ervaring in zaken waarin een minderjarige verdachte is. Voordat het zover komt, zijn er vaak alternatieve routes mogelijk. Hieronder leggen wij stap voor stap uit wat u en uw kind kunnen verwachten en waar onze advocaten op letten.Vanaf welke leeftijd kan mijn kind voor de kinderrechter worden gedaagd?
Vanaf 12 jaar. Een kind jonger dan 12 jaar kan niet strafrechtelijk worden vervolgd; het jeugdstrafrecht geldt voor de leeftijd van 12 tot 18 jaar (artikel 486 Sv). Is uw kind jonger dan 12, dan loopt eventueel ingrijpen niet via het strafrecht maar via het civiele jeugdrecht, bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling. Voor jongeren van 12 tot 18 gelden de bijzondere regels van het jeugdstrafrecht, met eigen straffen, maatregelen en een eigen procedure. De leeftijd op het moment van het feit is bepalend, niet de leeftijd op de zittingsdag. Dat onderscheid telt: rond de grenzen van 16 en 18 jaar kan de leeftijd bepalen welk sanctiestelsel van toepassing is en welke maximale straffen gelden.Is de zitting bij de kinderrechter openbaar of achter gesloten deuren?
In beginsel achter gesloten deuren. De zaak wordt besloten behandeld, maar de voorzitter kan toch een openbare behandeling gelasten als het belang van openbaarheid zwaarder weegt dan de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Het uitgangspunt is dat de zitting niet openbaar is, juist om de minderjarige te beschermen (artikel 495b lid 1 Sv). Toegang en uitzonderingen werken zo:| Onderwerp | Regel | |
|---|---|---|
| Uitgangspunt | Besloten behandeling, achter gesloten deuren (art. 495b lid 1 Sv) | |
| Uitzondering | Voorzitter kan openbare behandeling gelasten bij zwaarder wegend belang van openbaarheid (art. 495b lid 2 Sv) | |
| Slachtoffers en nabestaanden | Krijgen in beginsel toegang, tenzij de voorzitter om bijzondere redenen anders beslist | |
| Overige belangstellenden | Voorzitter kan ook anderen bijzondere toegang verlenen |
Anders dan vaak wordt gedacht, is de zitting dus niet in alle gevallen besloten en hebben niet uitsluitend slachtoffers toegang. De voorzitter maakt steeds een afweging tussen openbaarheid en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte, medeverdachten, ouders of voogd.
Moeten ouders verplicht aanwezig zijn bij de zitting van de kinderrechter?
Ja. Ouders of de voogd van een minderjarige verdachte hebben een verschijningsplicht. Blijven zij weg, dan houdt het gerecht de zaak in beginsel aan en roept het hen opnieuw op (artikel 496a Sv).
Het gerecht kan zelfs de medebrenging van de ouders of voogd bevelen. Op die hoofdregel bestaan wettelijke uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer de aanwezigheid van een ouder niet in het belang van de minderjarige is. De aanwezigheid van ouders is niet alleen een verplichting, maar ook in het voordeel van uw kind: de rechter krijgt zo een beter beeld van de thuissituatie en de begeleiding. Naast u en uw kind zijn doorgaans ook de advocaat, de officier van justitie en vaak de Raad voor de Kinderbescherming of de jeugdreclassering aanwezig. Onze advocaten bespreken vooraf met u en uw kind wat u op de zitting kunt verwachten en welke rol u daarbij heeft.
Heeft mijn kind recht op een gratis advocaat in een jeugdstrafzaak?
Ja, ingeval van misdrijven altijd en kosteloos. Aan een aangehouden minderjarige verdachte wordt ambtshalve en kosteloos een raadsman toegevoegd, en de minderjarige kan geen afstand doen van bijstand bij het verhoor (artikel 489 Sv).
Dat betekent dat uw kind nooit zonder advocaat hoeft te beslissen of te worden gehoord. Wordt het recht op bijstand geschonden, dan levert dat een vormverzuim op dat gevolgen kan hebben voor het bewijs. Is uw kind uitgenodigd voor een verhoor en nog niet gedagvaard, lees dan onze pagina over bijstand bij politieverhoor. Wij regelen de toevoeging voor u en zorgen dat uw kind vanaf het eerste contact met politie of justitie deskundig wordt bijgestaan. Aan de kosteloze rechtsbijstand in deze fase zijn voor u geen inkomenstoets en geen eigen bijdrage verbonden.
Welke straffen en maatregelen kan de kinderrechter opleggen?
De kinderrechter kan kiezen uit lichte tot zware sancties, van een HALT-verwijzing of taakstraf tot jeugddetentie of een PIJ-maatregel. Welke sanctie passend is, hangt af van het feit, de persoon van uw kind en de omstandigheden.
| Sanctie of maatregel | Kern | Wettelijke kaders | |
|---|---|---|---|
| HALT-afdoening | Buitengerechtelijke afdoening; komt niet op de justitiele documentatie (strafblad). Alleen bij o.a. een eerste keer, een bekentenis en een Halt-waardig feit | art. 77e Sr | |
| Jeugddetentie | Vrijheidsstraf voor jeugdigen. 12 tot 15 jaar: maximaal 12 maanden. 16 tot 17 jaar: maximaal 24 maanden | art. 77i Sr | |
| PIJ-maatregel | Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen; standaard 3 jaar (waarvan in beginsel het laatste jaar voorwaardelijk), bij een geweld- of zedenmisdrijf verlengbaar tot maximaal 7 jaar (in beginsel laatste jaar voorwaardelijk) | art. 77s en 77t Sr | |
| Gedragsbeinvloedende maatregel (GBM) | Intensieve interventie gericht op gedragsverandering; minimaal 6 en maximaal 12 maanden, eenmaal verlengbaar tot in totaal maximaal 2 jaar | art. 77w Sr | |
| Taakstraf | Werkstraf of leerstraf, vaak gecombineerd met andere onderdelen | jeugdbepalingen art. 77g e.v. Sr |
De HALT-afdoening valt op omdat die niet op het strafblad terechtkomt; dat is een belangrijk voordeel waar wij in de strategie nadrukkelijk op letten. Bij de zwaardere maatregelen weegt het advies van de Raad voor de Kinderbescherming zwaar mee. Onze advocaten zetten in op de lichtst passende afdoening die recht doet aan de situatie van uw kind.
Welke alternatieven zijn er voor een zitting bij de kinderrechter?
Een dagvaarding is niet de enige route. Bij lichtere feiten kiest het Openbaar Ministerie vaak eerst voor een buitengerechtelijke afdoening, zodat een zitting bij de kinderrechter wordt voorkomen.
- HALT-afdoening: bij een lichter, bekend en Halt-waardig feit, meestal bij een eerste keer en met instemming van de jongere. Voordeel: geen aantekening op de justitiele documentatie (art. 77e Sr).
- Jeugd OM-zitting (JOM of TOM): de officier van justitie nodigt de minderjarige uit en doet een voorstel voor afdoening, bijvoorbeeld een voorwaardelijk sepot, een werkstraf, een leerstraf, een geldboete of betaling van de schade aan het slachtoffer.
Welke route passend is, hangt af van de aard en ernst van het feit, een eventuele bekentenis en de voorgeschiedenis. Onze advocaten beoordelen of een lichtere afdoening haalbaar is en bepleiten die waar dat in het belang van uw kind is.
Wat is het adolescentenstrafrecht en wanneer geldt het?
Het adolescentenstrafrecht maakt maatwerk rond de leeftijdsgrenzen mogelijk. De rechter kan het jeugdstrafrecht toepassen op een dader die op het moment van het feit ten minste 18 maar nog geen 23 jaar was (artikel 77c Sr). Omgekeerd kan de rechter bij een 16- of 17-jarige juist het volwassenenstrafrecht toepassen (artikel 77b Sr).
| Situatie | Wat kan de rechter doen | Grondslag | Maatstaf | |
|---|---|---|---|---|
| Dader 18 tot 22 jaar | Toch jeugdstrafrecht toepassen | art. 77c Sr (sinds 1 april 2014) | Persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden | |
| Verdachte 16 of 17 jaar | Toch volwassenenstrafrecht toepassen | art. 77b Sr | Ernst van het feit, persoonlijkheid of omstandigheden; terughoudend, alleen bij zeer ernstige feiten |
Het draait dus niet alleen om de kalenderleeftijd, maar om het ontwikkelingsniveau van de jongvolwassene. Onze advocaten onderbouwen waarom het jeugdstrafrecht in het voordeel van een jongvolwassen client kan zijn, of verzetten zich juist tegen toepassing van het zwaardere volwassenenstrafrecht op een 16- of 17-jarige.
Wat doet de Raad voor de Kinderbescherming in een jeugdstrafzaak?
De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt de situatie van uw kind en adviseert de rechter over een passende straf of maatregel. Dat advies weegt zwaar mee in de beslissing.
De Raad kijkt onder meer naar de gezinssituatie, het gedrag en de ontwikkeling van de jongere en een eventuele behandelbehoefte. Op basis daarvan adviseert de Raad bijvoorbeeld over begeleiding, jeugdreclassering of een specifieke maatregel. Omdat dit advies een grote rol speelt, is het belangrijk dat het beeld dat de Raad schetst klopt en evenwichtig is. Onze advocaten bespreken het rapport met u, plaatsen waar nodig kritische kanttekeningen en zorgen dat de positieve kanten en de context van uw kind voldoende voor het voetlicht komen.
Wat doet uw advocaat bij een dagvaarding voor de kinderrechter?
Onze advocaten verzorgen de volledige verdediging: van dossieronderzoek en advies tot bijstand op de zitting. De verdediging van minderjarigen vraagt specifieke ervaring, omdat het belang van de ontwikkeling van het kind steeds voorop staat.
Wij onderzoeken het dossier, bespreken de strategie met u en uw kind en bereiden uw kind voor op wat er op de zitting gebeurt. Of het nu gaat om diefstal, vernieling, geweld of een drugsgerelateerd feit, wij staan uw kind in de rechtszaal bij en bepleiten de lichtst passende uitkomst. Waar mogelijk zetten wij in op een afdoening buiten de rechter om of op een maatregel die de toekomst van uw kind zo min mogelijk belast. Wij regelen de kosteloze toevoeging en houden u in elke fase op de hoogte.
Wanneer contact opnemen?
Neem zo snel mogelijk contact op zodra uw kind een dagvaarding voor de kinderrechter ontvangt, of al eerder bij een uitnodiging voor verhoor. Hoe eerder wij het dossier kunnen beoordelen, hoe gerichter wij de verdediging opbouwen. Wij zijn bij spoed snel bereikbaar.
In zware of complexe jeugdstrafzaken kan de zaak voor de meervoudige strafkamer met drie rechters komen, waarbij ten minste een van de rechters kinderrechter is. Speelt naast de strafzaak ook een civiele jeugdmaatregel, kijk dan ook bij ondertoezichtstelling. Meer algemene uitleg over straffen voor jongeren vindt u bij de Rijksoverheid.
Bronnen
- Wetboek van Strafvordering (art. 486 vervolgbaarheid vanaf 12 jaar, art. 489 kosteloze rechtsbijstand minderjarige, art. 495b besloten of openbare zitting, art. 496a verschijningsplicht ouders)
- Wetboek van Strafrecht (art. 77b en 77c adolescentenstrafrecht, art. 77e HALT, art. 77i jeugddetentie, art. 77s en 77t PIJ-maatregel, art. 77w gedragsbeinvloedende maatregel)
- Rijksoverheid, straffen en maatregelen voor jongeren