Wat is beslag en wanneer mag de politie uw spullen meenemen?
De politie mag voorwerpen in beslag nemen die kunnen dienen om de waarheid aan te tonen, om wederrechtelijk verkregen voordeel aan te tonen, of die later verbeurd verklaard of aan het verkeer onttrokken kunnen worden (art. 94 lid 1 en lid 2 Sv). Dit heet klassiek beslag. Daarnaast bestaat conservatoir beslag (art. 94a Sv): beslag dat verhaal veiligstelt voor een later op te leggen geldboete, ontnemingsmaatregel of schadevergoedingsmaatregel. In de praktijk gaat het vaak om geld, een auto, een telefoon of een laptop. Welke toets de rechter aanlegt, hangt af van het soort beslag. Daarom is het onderscheid tussen art. 94 Sv en art. 94a Sv juridisch wezenlijk:| Soort beslag | Grondslag | Doel | |
|---|---|---|---|
| Klassiek beslag | Art. 94 Sv | Waarheidsvinding, verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer | |
| Conservatoir beslag | Art. 94a Sv | Verhaal voor geldboete, ontneming of schadevergoeding |
Onze advocaten stellen eerst vast onder welk regime uw zaak valt, omdat dit bepaalt hoe wij het klaagschrift opbouwen en welke maatstaf de raadkamer moet hanteren.
Hoe dien ik een klaagschrift in om inbeslaggenomen spullen terug te krijgen?
U dient een schriftelijk klaagschrift in ter griffie van de rechtbank, op grond van art. 552a Sv. Daarmee kunt u klagen over de inbeslagneming zelf, over het gebruik van de inbeslaggenomen voorwerpen en over het uitblijven van een last tot teruggave. De raadkamer behandelt het beklag in het openbaar (art. 552a lid 6 Sv).
Niet alleen de eigenaar kan klagen. Iedere belanghebbende kan een klaagschrift indienen, bijvoorbeeld een gebruiker zonder eigendom, een leasebedrijf of een ouder van een minderjarige. In dat geval roept de raadkamer vaak ook de eigenaar op. In het klaagschrift zetten wij gemotiveerd uiteen waarom het beslag moet eindigen en aan wie het voorwerp moet worden teruggegeven.
Let op: een ingediend klaagschrift heeft geen schorsende werking. Het beslag loopt door en het voorwerp kan in de tussentijd worden vervreemd totdat de raadkamer beslist. Daarom is snelheid belangrijk. Onze advocaten stellen het klaagschrift op, onderbouwen het juridisch en staan u bij tijdens de behandeling in de raadkamer.
Binnen welke termijn moet ik beklag tegen inbeslagneming indienen?
Dien het klaagschrift zo spoedig mogelijk in. Is er nog geen vervolging ingesteld, dan geldt een fatale buitengrens: het klaagschrift moet uiterlijk binnen twee jaar na de inbeslagneming worden ingediend (art. 552a lid 4 Sv). Loopt er wel een vervolging, dan is het beklag niet-ontvankelijk als drie maanden zijn verstreken sinds de vervolgde zaak tot een einde is gekomen (art. 552a lid 3 Sv).
Er is dus geen wettelijke wachttermijn aan het begin: u kunt direct na de inbeslagneming klagen. De termijnen op een rij:
| Situatie | Termijn voor het klaagschrift | |
|---|---|---|
| Geen vervolging ingesteld | Zo spoedig mogelijk, uiterlijk binnen twee jaar na de inbeslagneming (art. 552a lid 4 Sv) | |
| Vervolging loopt of is geeindigd | Niet-ontvankelijk na drie maanden sinds de zaak tot een einde kwam (art. 552a lid 3 Sv) |
Omdat het beslag tijdens de procedure doorloopt en het voorwerp kan worden vervreemd, adviseren wij niet te wachten tot het einde van de termijn. Neem zo snel mogelijk contact op, zodat wij de gronden en het dossier tijdig kunnen beoordelen.
Waarop toetst de raadkamer mijn klaagschrift tegen het beslag?
De raadkamer beoordeelt het beklag summier en voorlopig. De rechter mag niet vooruitlopen op de hoofdzaak en treedt niet ten gronde in de mogelijke uitkomst daarvan, omdat het dossier vaak nog niet compleet is. Welke maatstaf precies geldt, hangt opnieuw af van het soort beslag:
| Soort beslag | Toetsingsmaatstaf van de raadkamer | |
|---|---|---|
| Klassiek beslag voor waarheidsvinding (art. 94 Sv) | Verzet het belang van strafvordering zich tegen teruggave? Zo niet, dan moet teruggave worden gelast | |
| Beslag met oog op verbeurdverklaring of onttrekking (art. 94 Sv) | Is het hoogst onwaarschijnlijk dat de strafrechter het voorwerp later verbeurd verklaart of aan het verkeer onttrekt? | |
| Conservatoir beslag (art. 94a Sv) | Is het hoogst onwaarschijnlijk dat de strafrechter de verdachte later een betalingsverplichting (geldboete of ontneming) oplegt? |
De maatstaf hoogst onwaarschijnlijk is een marginale toets: de drempel ligt hoog en de rechter beoordeelt niet de hele zaak. Onze advocaten richten het klaagschrift precies op de maatstaf die in uw situatie van toepassing is. Verzet het belang van strafvordering zich niet langer tegen teruggave, dan moet het voorwerp in beginsel terug naar de rechthebbende.
Wat is het verschil tussen verbeurdverklaring, onttrekking aan het verkeer en teruggave?
Kort gezegd: verbeurdverklaring is een straf, onttrekking aan het verkeer is een maatregel en teruggave is herstel van uw bezit. Het zijn drie verschillende uitkomsten met elk een eigen grondslag:
| Begrip | Grondslag | Wat het inhoudt | |
|---|---|---|---|
| Verbeurdverklaring | Art. 33 en 33a Sr | Bijkomende straf (vermogensstraf); het voorwerp gaat over naar de Staat | |
| Onttrekking aan het verkeer | Art. 36b Sr | Maatregel: het voorwerp wordt aan het rechtsverkeer onttrokken omdat ongecontroleerd bezit in strijd is met de wet of het algemeen belang. Vernietiging is een mogelijk gevolg, niet de definitie | |
| Teruggave aan de rechthebbende | Art. 116 Sv (officier, tijdens onderzoek) en art. 353 Sv (rechter, bij einduitspraak) | Het voorwerp gaat terug naar de rechthebbende |
De beslissing over teruggave wordt dus genomen door de officier van justitie tijdens het onderzoek (art. 116 Sv) of door de rechter bij de einduitspraak (art. 353 Sv). De tenuitvoerlegging daarvan loopt via het Openbaar Ministerie (art. 553 Sv). De rechthebbende is niet altijd dezelfde persoon als degene onder wie het voorwerp in beslag is genomen, en onze advocaten besteden daar in het klaagschrift uitdrukkelijk aandacht aan.
Kan ik mijn in beslag genomen auto of telefoon eerder terugkrijgen?
Soms wel, vooral als u kunt aantonen dat het voorwerp niet langer nodig is voor het onderzoek of een zwaarwegend belang dient. Bij een auto telt het zakelijk belang zwaar mee. Is het voertuig onmisbaar voor uw werk en is openbaar vervoer geen reeel alternatief, dan is een verzoek tot teruggave, eventueel tegen een zekerheidstelling, niet bij voorbaat kansloos. Een goede onderbouwing, bijvoorbeeld met een werkgeversverklaring en de bedrijfscontext, is daarbij doorslaggevend.
Een zekerheidstelling is een geldbedrag dat u stort als waarborg, zodat verhaal of een latere verplichting gedekt blijft terwijl u het voorwerp terugkrijgt. De hoogte hangt af van de waarde van het voorwerp en de aard van de zaak. Bij een telefoon of laptop spelen vaak de waarheidsvinding en het kopieren van gegevens een rol: zodra de relevante data zijn veiliggesteld, kan het belang van strafvordering zich niet meer tegen teruggave verzetten. Onze advocaten beoordelen welke route in uw situatie het snelst tot teruggave leidt en bouwen het verzoek daarop in.
Hoe helpt onze advocaat u bij beklag tegen inbeslagname?
Wij toetsen eerst of het beslag rechtmatig is en onder welk regime het valt: klassiek beslag (art. 94 Sv) of conservatoir beslag (art. 94a Sv). Vervolgens stemmen wij het klaagschrift af op de maatstaf die de raadkamer moet hanteren en onderbouwen wij waarom uw eigendommen terug moeten naar de rechthebbende.
Beklag tegen inbeslagname hangt vaak samen met een bredere strafzaak. Houdt de politie ook uw rijbewijs vast, lees dan onze pagina over het klaagschrift inhouding rijbewijs. Zit u of een naaste vast, dan vindt u uitleg op aangehouden of in voorarrest. Speelt het beslag in een drugs, fraude of vermogensdelicten onderzoek, dan stemmen wij de strategie op de hoofdzaak af.
Een advocaat is niet wettelijk verplicht, maar bij waardevolle goederen of een lopend onderzoek wel verstandig: wij weten welke gronden in de raadkamer in de praktijk slagen en bewaken de termijnen. Neem zo snel mogelijk contact met ons op zodra de politie uw eigendommen heeft meegenomen.
Bronnen
- Wetboek van Strafvordering, art. 94 (vatbaarheid voor inbeslagneming, klassiek beslag)
- Wetboek van Strafvordering, art. 94a (conservatoir beslag, verhaal)
- Wetboek van Strafvordering, art. 116 en art. 353 (beslissing teruggave) en art. 553 (tenuitvoerlegging)
- Wetboek van Strafvordering, art. 552a (beklag tegen beslag, termijnen lid 3 en lid 4, behandeling raadkamer lid 6)
- Wetboek van Strafrecht, art. 33 en 33a (verbeurdverklaring) en art. 36b (onttrekking aan het verkeer)
- Rechtspraak.nl, Handreiking beklag tegen beslag ex art. 552a Sv
