Wat te doen na een dagvaarding

Wat staat er precies op een dagvaarding?

Een dagvaarding bevat de tenlastelegging: de precieze omschrijving van het feit waarvan u wordt verdacht, met de tijd en plaats waarop het zou zijn begaan en de wetsartikelen waarbij dat feit strafbaar is gesteld. Ook de datum, het tijdstip en de rechtbank van de zitting staan erin. Dit is geregeld in artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering. De tenlastelegging is het hart van het document. Daarop reageert de rechter, daaraan toetst hij het bewijs, en alleen voor wat daarin staat kunt u worden veroordeeld. Naast de feitomschrijving en de wettelijke voorschriften vermeldt de dagvaarding de omstandigheden waaronder het feit zou zijn begaan. Lees de dagvaarding daarom zorgvuldig en bewaar de envelop met de datum van betekening: die datum bepaalt vaak hoeveel tijd u nog heeft. Onze advocaten lopen de tenlastelegging woord voor woord met u na, omdat een onduidelijke of innerlijk tegenstrijdige tenlastelegging zelf al een verweer kan opleveren.

Moet ik naar de rechtszaak komen of mag ik wegblijven?

In de meeste strafzaken is verschijnen een recht, geen plicht. U mag de verdediging overlaten aan een gemachtigd raadsman, en de rechter kan uw zaak bij afwezigheid bij verstek behandelen. Dit staat op Rijksoverheid.nl en is gebaseerd op artikel 279 van het Wetboek van Strafvordering, dat de verdediging door een uitdrukkelijk gemachtigde advocaat mogelijk maakt. Op deze hoofdregel bestaat sinds 1 juli 2024 een uitzondering. Voor verdachten die al in voorlopige hechtenis of detentie zitten en worden vervolgd voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven (de zaken waarin het slachtoffer spreekrecht heeft, artikel 258a Sv) geldt wel een verschijningsplicht op de inhoudelijke zitting en bij de uitspraak. Dat is ingevoerd zodat het slachtoffer in aanwezigheid van de verdachte kan spreken. Voor de meeste andere zaken geldt die plicht niet. Toch is aanwezig zijn vaak verstandig. De rechter krijgt zo een gezicht bij de zaak, u kunt context geven en het laatste woord voeren. Of verschijnen in uw geval gunstig is, hangt af van de zaak. Wij wegen dat met u af.

Wat gebeurt er als ik niet verschijn (verstek)?

Verschijnt u niet en is er geen gemachtigd advocaat, dan kan de rechtbank verstek verlenen en de zaak buiten uw aanwezigheid voortzetten. Dit volgt uit artikel 280 van het Wetboek van Strafvordering: ziet de rechtbank geen reden om de zaak aan te houden, dan wordt het onderzoek voortgezet en kan er een uitspraak volgen zonder dat u erbij was. Een verstekvonnis is geen vrijbrief. De zaak wordt gewoon inhoudelijk behandeld op basis van het dossier en de eis van de officier van justitie, alleen zonder uw verhaal. Daardoor mist de rechter belangrijke context en blijft de eis van het Openbaar Ministerie vaak onbeantwoord. Een gemachtigde advocaat kan dat opvangen: ook als u zelf niet komt, kan uw advocaat namens u het woord voeren, verweren bespreken en bewijsverzoeken doen. Bent u het later niet eens met een verstekvonnis, dan kunt u in hoger beroep, maar de termijn daarvoor begint pas te lopen op het moment dat u met de uitspraak bekend raakt. Wacht daar niet op af: laat ons direct na ontvangst van de dagvaarding meekijken, dan voorkomt u dat er buiten u om wordt beslist.

Welke stappen zet u direct na ontvangst van een dagvaarding?

Neem zo snel mogelijk contact op met een advocaat. De volgende stappen zijn in vrijwel elke zaak verstandig, in deze volgorde:

1. Bewaar de dagvaarding en de envelop met de datum van betekening; noteer de zittingsdatum.
2. Schakel direct een strafrechtadvocaat in, zodat er tijd is voor het dossier en eventuele bewijsverzoeken.
3. Laat de advocaat het volledige procesdossier opvragen bij het Openbaar Ministerie.
4. Bespreek of u zelf verschijnt of de verdediging machtigt aan uw advocaat.
5. Verzamel zelf relevante stukken, namen van getuigen en context die in uw voordeel kunnen werken.

Het recht op inzage in de processtukken is wettelijk verankerd in artikel 30 van het Wetboek van Strafvordering en wordt u in elk geval verleend vanaf het eerste verhoor na aanhouding. Dat dossier bevat de processen-verbaal, getuigenverklaringen, technische rapportages en eventueel beeldmateriaal. Pas als het compleet is, kan een verdediging worden opgebouwd. Wilt u getuigen of deskundigen laten horen, dan gelden termijnen: bij meer dan veertien dagen tussen dagvaarding en zitting moet de opgave ten minste tien dagen vooraf naar de officier van justitie (artikel 263 Sv). Tijd is daarom uw belangrijkste bondgenoot.

Wat is het verschil tussen de politierechter en de meervoudige strafkamer?

Het verschil zit in het aantal rechters en de zwaarte van de zaak. De politierechter is een alleensprekende rechter voor eenvoudiger zaken waarin maximaal een jaar gevangenisstraf wordt geeist. De meervoudige strafkamer bestaat uit drie rechters en behandelt de zwaardere, ingewikkelder zaken waarin meer dan twaalf maanden wordt geeist. Dit onderscheid staat beschreven door de Rechtspraak.

Dat verschil bepaalt ook wanneer u de uitspraak hoort. De politierechter (en de kantonrechter) doen vrijwel altijd direct mondeling uitspraak op de zittingsdag zelf. De meervoudige strafkamer beraadslaagt en doet in beginsel binnen veertien dagen na de zitting schriftelijk uitspraak. Aan welke rechter uw zaak is toebedeeld, kunt u vaak al afleiden uit de dagvaarding en de zwaarte van de tenlastelegging.

Meer over deze procedures leest u op onze pagina's Dagvaarding politierechter en Dagvaarding meervoudige strafkamer. Ging het om een OM-zitting in plaats van een dagvaarding, kijk dan bij Oproep OM-zitting.

Welke verweren kan mijn advocaat voeren op basis van het dossier?

Welke verweren kansrijk zijn, hangt af van het dossier; daarom begint elke verdediging met dossierstudie. Pas als de stukken compleet zijn, kan uw advocaat de bewijspositie wegen en bepalen welke lijn het meeste oplevert. Veelvoorkomende verweren zijn de volgende.

Op de zitting voert de officier van justitie na het verhoor het woord en legt zijn eis (het requisitoir) over. Daarna is het woord aan de verdediging. U houdt op straffe van nietigheid altijd het recht om als laatste te spreken; dit is geregeld in artikel 311 van het Wetboek van Strafvordering. Onze advocaten bereiden dat laatste woord met u voor, want een goed laatste woord kan het beeld dat de rechter van u heeft bijstellen.

Hoeveel tijd heb ik om in hoger beroep te gaan na de uitspraak?

In beginsel veertien dagen na de uitspraak. Bent u op de zitting aanwezig geweest of is de dagvaarding aan u in persoon betekend, dan loopt de termijn van veertien dagen vanaf de dag van de uitspraak. Dit is geregeld in artikel 408 van het Wetboek van Strafvordering en bevestigd door de Rechtspraak.

Er is een belangrijke nuance. Was u niet op de zitting en is de dagvaarding niet in persoon betekend, dan begint de termijn van veertien dagen pas te lopen op het moment dat u daadwerkelijk met de uitspraak bekend bent geworden. Dat voorkomt dat uw beroepstermijn ongemerkt verloopt, maar het is geen reden om af te wachten: laat de uitspraak direct beoordelen. Hoger beroep gaat naar het gerechtshof, dat de zaak in volle omvang opnieuw behandelt. Wij adviseren over de haalbaarheid en voeren de procedure als u dat wilt. Meer leest u op Hoger beroep in strafzaken. Werd u eerder aangehouden of zit u in voorarrest, kijk dan ook bij Aangehouden of in voorarrest en Bijstand bij politieverhoor.

Veelgestelde vragen

Moet ik verschijnen op mijn strafzitting?

In de meeste zaken is verschijnen een recht en geen plicht: u mag de verdediging machtigen aan uw advocaat (artikel 279 Sv) en de zaak kan bij verstek worden behandeld. Sinds 1 juli 2024 geldt wel een verschijningsplicht voor verdachten die al in voorlopige hechtenis of detentie zitten en worden vervolgd voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven. Aanwezig zijn is vaak toch verstandig; wij wegen dat met u af.

Wat gebeurt er als ik niet kom opdagen?

Dan kan de rechtbank verstek verlenen en de zaak zonder u voortzetten (artikel 280 Sv). De rechter beslist dan alleen op basis van het dossier en de eis van de officier van justitie, zonder uw kant van het verhaal. Een gemachtigde advocaat kan ook bij uw afwezigheid namens u het woord voeren.

Hoeveel tijd heb ik om in hoger beroep te gaan?

In beginsel veertien dagen na de uitspraak (artikel 408 Sv). Was u niet op de zitting en is de dagvaarding niet in persoon aan u betekend, dan begint die termijn pas te lopen zodra u met de uitspraak bekend raakt. Laat de uitspraak altijd direct beoordelen, zodat u de termijn niet mist.

Wat is het verschil tussen de politierechter en de meervoudige strafkamer?

De politierechter is een alleensprekende rechter voor eenvoudiger zaken met een eis tot maximaal een jaar en doet meestal direct mondeling uitspraak. De meervoudige strafkamer bestaat uit drie rechters voor zwaardere zaken met een eis boven twaalf maanden en doet in beginsel binnen veertien dagen schriftelijk uitspraak.

Wat moet ik als eerste doen na een dagvaarding?

Bewaar de dagvaarding en de envelop met de datum van betekening, noteer de zittingsdatum en schakel zo snel mogelijk een strafrechtadvocaat in. Die vraagt het volledige procesdossier op (artikel 30 Sv) en bepaalt op basis daarvan de verdediging. Hoe eerder u dit doet, hoe meer ruimte er is voor verweren en bewijsverzoeken.

Bronnen en bedragen geverifieerd: juni 2026.

Bronnen

• Wetboek van Strafvordering, artikel 261 (inhoud dagvaarding)
• Wetboek van Strafvordering, artikel 30 (kennisneming processtukken)
• Wetboek van Strafvordering, artikelen 263 en 264 (getuigen en deskundigen)
• Wetboek van Strafvordering, artikelen 279 en 280 (gemachtigd raadsman en verstek)
• Wetboek van Strafvordering, artikel 311 (requisitoir en laatste woord)
• Wetboek van Strafvordering, artikel 408 (termijn hoger beroep)
• Rijksoverheid.nl, Wat gebeurt er als ik moet terechtstaan voor een strafbaar feit
• Rechtspraak.nl, Soorten strafrechters
• Rechtspraak.nl, Hoger beroep strafzaak