Een OM-zitting is geen rechtszaak. Er zit geen rechter aan tafel maar een officier van justitie, en die beslist zelf of u een straf krijgt en welke. Dat besluit heet een strafbeschikking. U hoeft die niet te accepteren: doet u verzet, dan komt uw zaak alsnog bij een rechter.
Wat is een OM-zitting en hoe verschilt die van een rechtszaak?
Een OM-zitting is een gesprek op het parket, waarin de officier van justitie u hoort over een strafbaar feit. U komt ook de namen officierszitting en OM-hoorzitting tegen. Na dat gesprek kan de officier zelf straffen, met een strafbeschikking. Dat mag alleen bij een overtreding of bij een misdrijf waarop volgens de wet niet meer dan zes jaar gevangenisstraf staat (artikel 257a Wetboek van Strafvordering). Denk aan winkeldiefstal, mishandeling, bedreiging, vernieling of rijden onder invloed.
| OM-zitting | Zitting bij de rechter | |
|---|---|---|
| Wie beslist | de officier van justitie | de rechter |
| Waar | op het parket | in de rechtszaal |
| Uitkomst | een strafbeschikking | een vonnis |
| Openbaar | nee | in beginsel wel |
| Gevangenisstraf mogelijk | nee | ja |
| Rechtsmiddel | verzet | hoger beroep |
Het verschil zit vooral in wie beslist. Bij de rechter oordeelt iemand die los staat van de vervolging; op een OM-zitting is dat dezelfde partij die u vervolgt. Wat u praktisch kunt verwachten, staat op onze pagina over een oproep voor een OM-zitting.
Welke straffen mag de officier van justitie opleggen?
De wet geeft een gesloten lijst, en gevangenisstraf staat daar niet op. Artikel 257a lid 2 Wetboek van Strafvordering noemt vijf straffen en maatregelen. Het openbaar ministerie schrijft het zelf ook: gevangenisstraf is niet mogelijk bij een strafbeschikking, en zaken waarvoor die straf passend is moeten aan de rechter worden voorgelegd.
Wat de officier wel kan opleggen:
- een taakstraf van ten hoogste honderdtachtig uur
- een geldboete
- onttrekking aan het verkeer van in beslag genomen voorwerpen
- betaling aan de staat van een bedrag voor het slachtoffer
- een rijontzegging van ten hoogste zes maanden
Wat hij niet kan opleggen: gevangenisstraf, ook niet voorwaardelijk, jeugddetentie, of een andere maatregel die vrijheidsbeneming meebrengt.
Daarnaast mag de strafbeschikking aanwijzingen bevatten (lid 3): afstand doen van in beslag genomen spullen, wederrechtelijk verkregen voordeel betalen, storten in het schadefonds geweldsmisdrijven, of een gedragsaanwijzing zoals een stadionverbod, met een proeftijd van maximaal een jaar.
Moet u naar de OM-zitting komen en wat als u niet gaat?
U bent niet verplicht te verschijnen. De officier van justitie kan u niet laten ophalen, zoals een rechter in bepaalde gevallen wel kan. Toch is wegblijven zelden verstandig, want de wet gebruikt uw aanwezigheid juist als bescherming.
Artikel 257c lid 1 Wetboek van Strafvordering bepaalt dat een strafbeschikking met een taakstraf, een rijontzegging of een gedragsaanwijzing alleen mag worden uitgevaardigd als u door de officier bent gehoord en daarbij heeft verklaard bereid te zijn die straf te ondergaan of zich aan die aanwijzing te houden. Uiterlijk bij het begin van dat horen moet u erop worden gewezen dat u om toevoeging van een raadsman kunt vragen. Gaat het om een geldboete en een schadevergoedingsmaatregel die samen of afzonderlijk meer dan tweeduizend euro bedragen, dan mag u volgens het tweede lid alleen worden gehoord terwijl een raadsman u bijstaat.
Komt u niet, of zegt u nee, dan kan de officier die straffen niet opleggen. Uw zaak verdwijnt daarmee niet: hij kan u alsnog dagvaarden, en bij de rechter is gevangenisstraf wel mogelijk.
Wat betekent een strafbeschikking voor uw strafblad en uw VOG?
Een strafbeschikking kan op uw strafblad komen. Het openbaar ministerie meldt dat een strafbeschikking kan leiden tot een aantekening in uw justitiële documentatie. De Justitiële Informatiedienst bevestigt dat ook door politie en openbaar ministerie opgemaakte strafbeschikkingen in een aantal gevallen op het strafblad worden opgenomen. Afkopen zonder sporen bestaat dus niet.
Dat werkt door in een VOG-aanvraag. Justis kijkt bij elke aanvraag in het Justitieel Documentatiesysteem en noemt daarbij uitdrukkelijk welke registraties meewegen: veroordelingen, strafbeschikkingen, transacties, sepots en openstaande zaken. Heeft u geen strafblad, dan krijgt u volgens Justis altijd een VOG.
Staat er wel iets, dan volgt niet automatisch een weigering. Artikel 35 Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens bepaalt dat de VOG wordt geweigerd als een geregistreerd feit, wanneer het herhaald zou worden, in de weg staat aan het doel waarvoor u de verklaring nodig heeft. Justis weegt de terugkijktermijn, het screeningsprofiel van de functie, de ernst en ouderdom van het feit en uw belang. Voor een afwijzing volgt eerst een voornemen tot afwijzen, waarop u een zienswijze mag indienen.
Hoe doet u verzet en wat gebeurt er daarna?
De verzettermijn is in beginsel veertien dagen, en die loopt niet vanaf de datum op de brief. Artikel 257e lid 1 Wetboek van Strafvordering laat hem lopen vanaf het moment dat het afschrift aan u in persoon is uitgereikt, of vanaf het moment dat de strafbeschikking u op een andere manier bekend is geworden.
| Situatie | Termijn | Grondslag |
|---|---|---|
| Verzet, hoofdregel | 14 dagen | art. 257e lid 1 Sv |
| Verzet bij een boete tot 340 euro, overtreding hooguit vier maanden oud | 6 weken na toezending | art. 257e lid 1 Sv |
| Oproeping na verzet | minimaal 10 dagen voor de zitting | art. 257f lid 1 Sv |
| Hoger beroep | in beginsel 14 dagen | art. 408 lid 1 Sv |
U doet verzet bij het parket dat in de strafbeschikking staat: aan de balie, met een ondertekende brief aan de officier, elektronisch via de aangewezen voorziening, of door een gevolmachtigd advocaat. Heeft u al vrijwillig betaald, dan heeft u afstand gedaan van uw recht op verzet. Daarna verloopt het zo:
- De officier trekt de strafbeschikking in, of stuurt het verzet met de stukken naar de rechtbank.
- U krijgt een oproeping, met minimaal tien dagen tussen betekening en zitting.
- De zaak komt bij de politierechter (meestal bij misdrijven) of de kantonrechter (meestal bij overtredingen).
- Bij vrijspraak, ontslag van rechtsvervolging of veroordeling vernietigt de rechter de strafbeschikking.
Te laat verzet wordt niet-ontvankelijk verklaard en dan blijft de strafbeschikking staan. Let ook op dit: de rechter beoordeelt de zaak opnieuw en is niet gebonden aan de straf van de officier, en een politierechter mag tot een jaar gevangenisstraf opleggen. Zie ook ons overzicht van de gang van zaken bij de politierechter.
Wanneer moet u nu een advocaat inschakelen?
Vier signalen maken haast noodzakelijk:
- Er loopt een verzettermijn. Veertien dagen is kort en te laat verzet wordt niet-ontvankelijk verklaard. Dit is het meest voorkomende en meest onherstelbare probleem.
- De zitting is binnen enkele dagen en u weet niet wat u precies wordt verweten of welke straf op tafel komt.
- U moet ja zeggen tegen een taakstraf, rijontzegging of gedragsaanwijzing, of het gaat om meer dan tweeduizend euro aan boete en schadevergoeding samen. In dat laatste geval schrijft de wet bijstand van een raadsman zelfs voor.
- Uw werk, opleiding of vergunning hangt af van een VOG.
Even belangrijk is wanneer het niet urgent is. Ligt er alleen een aankondiging en nog geen strafbeschikking, dan is er meestal tijd. Gaat het om een lichte verkeersboete zonder gevolgen voor rijbewijs of werk en erkent u het feit, dan weegt procederen zelden op tegen de uitkomst. Heeft u al vrijwillig betaald, dan is verzet niet meer mogelijk.
Twijfelt u? Een eerste gesprek is bij ons kosteloos. Onze advocaten lezen de brief mee, rekenen de termijn na en zeggen eerlijk of verzet zin heeft. Bij spoed zijn wij 24 uur per dag bereikbaar en reageren wij zo snel mogelijk.
Veelgestelde vragen
Is een OM-zitting hetzelfde als een rechtszaak?
Nee. Een officier van justitie hoort u op het parket en beslist zelf over de afdoening. Er komt geen rechter aan te pas en er volgt geen vonnis, maar een strafbeschikking. Pas na verzet komt uw zaak bij een rechter.
Kan de officier van justitie mij een gevangenisstraf opleggen?
Nee. Artikel 257a lid 2 Wetboek van Strafvordering geeft een gesloten lijst van straffen en maatregelen, en gevangenisstraf staat daar niet op. Zaken waarvoor gevangenisstraf passend is, moeten aan de rechter worden voorgelegd.
Wat gebeurt er als ik niet naar de OM-zitting ga?
U kunt niet worden gedwongen te komen. Maar zonder uw aanwezigheid en instemming mag de officier geen taakstraf, rijontzegging of gedragsaanwijzing opleggen. Hij kan uw zaak dan alsnog aan de rechter voorleggen, waar zwaardere straffen mogelijk zijn.
Hoelang heb ik de tijd om verzet te doen?
In beginsel veertien dagen, gerekend vanaf het moment dat de strafbeschikking in persoon aan u is uitgereikt of op andere wijze bij u bekend is geworden. Voor een boete van maximaal 340 euro wegens een overtreding van hooguit vier maanden oud geldt een termijn tot zes weken na toezending.
Kan de rechter na verzet een zwaardere straf opleggen?
Ja, dat risico bestaat. De rechter behandelt de zaak opnieuw en is niet gebonden aan de straf uit de strafbeschikking. Bij de politierechter kan zelfs gevangenisstraf tot een jaar volgen. Laat daarom eerst beoordelen of verzet in uw situatie kansrijk is.
Bronnen
- Wetboek van Strafvordering, in het bijzonder de artikelen 257a, 257c, 257d, 257e, 257f, 279, 280, 368, 369, 382 en 408
- Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens, artikel 35
- Openbaar Ministerie, Strafbeschikking
- Justis, beoordeling en besluit VOG
- Justitiële Informatiedienst, strafblad en het Justitieel Documentatie Systeem
Bronnen en termijnen geverifieerd: augustus 2026.