Wat is brandstichting?
Artikel 157 Sr stelt strafbaar het opzettelijk brand stichten, een ontploffing teweegbrengen of een overstroming veroorzaken. Het enkele in brand steken van een zaak is onvoldoende voor een bewezenverklaring. Noodzakelijk is dat gemeen gevaar voor goederen of personen kan ontstaan.Strafmaxima
Artikel 157 Sr kent drie strafcategorieën afhankelijk van de ernst van het gevolg:- Gevaar voor goederen: maximaal 12 jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
- Levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander: maximaal 15 jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
- De dood tot gevolg: levenslange gevangenisstraf of tijdelijke gevangenisstraf van maximaal 30 jaar.
Opzet of schuld? Het verschil met artikel 158 Sr
Artikel 157 Sr vereist opzet, waaronder ook voorwaardelijk opzet valt: bewust de aanmerkelijke kans aanvaarden dat brand met gemeen gevaar ontstaat. Ontstaat de brand niet opzettelijk maar door schuld (onvoorzichtigheid of nalatigheid), dan geldt artikel 158 Sr, met veel lagere straffen: ten hoogste zes maanden bij gemeen gevaar voor goederen, één jaar bij levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel, en twee jaar als het feit iemands dood tot gevolg heeft. Het onderscheid tussen opzet en schuld is daarom vaak het scharnierpunt in een brandstichtingszaak.Wat is gemeen gevaar?
Onder "gemeen gevaar voor goederen" wordt verstaan: een gevaar dat meerdere goederen in de nabijheid bedreigt. Er moet gevaar kunnen ontstaan voor andere (roerende of onroerende) zaken dan hetgeen in brand is gestoken, zoals spullen die in de buurt staan of de inboedel van een woning. Het uitsluitend in brand steken van eigen goederen valt niet onder artikel 157 Sr.Voorbeelden van brandstichting
Het in brand steken van een auto of prullenbak op een verder leeg parkeerterrein levert geen brandstichting op: er is geen gevaar voor andere goederen. De officier van justitie kan in dat geval kiezen voor vervolging wegens andere feiten, zoals vernieling of openlijke geweldpleging. Indien de rook hinder voor het verkeer veroorzaakt, kan ook overtreding van artikel 5 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW) aan de orde zijn.Is een poging ook strafbaar?
Ja. Ook een poging tot brandstichting is strafbaar op grond van artikel 45 Sr, zodra er sprake is van een begin van uitvoering. Het strafmaximum van een poging ligt een derde lager dan dat van het voltooide delict.Onderzoek en verdediging
Bij brandstichting verricht justitie doorgaans technisch onderzoek. De verdediging zal de zorgvuldigheid van dat onderzoek beoordelen en zo nodig betwisten, bijvoorbeeld door een tegenonderzoek te laten uitvoeren.Medeplegen en rolverdeling
Naast het gemeen gevaar moet ook worden vastgesteld of er sprake is van een strafbare rol. In het bekende arrest over de zogenoemde Wormerveerse brandstichting (HR 1934, NJ 1934) oordeelde de Hoge Raad dat er sprake is van medeplegen bij een nauwe en bewuste samenwerking. Het was in die zaak min of meer toevallig wie de brandende lucifer bij het stro hield.Vrijspraak door gebrek aan bewijs
Indien iemand weet dat een brandstichting op handen is, bestaat er geen juridische plicht om in te grijpen. In een zaak waarbij FTW Advocaten optrad, kon de rechtbank niet vaststellen dat de verdachte wetenschap had van of opzet had op de brandstichting, en sprak de rechtbank de verdachte om die reden vrij.Veelgestelde vragen
Hoeveel straf staat er op brandstichting? Tot 12 jaar bij gemeen gevaar voor goederen, tot 15 jaar bij levensgevaar of gevaar voor zwaar letsel, en levenslang of 30 jaar als de brand iemands dood tot gevolg heeft (art. 157 Sr). Wat is het verschil tussen artikel 157 en 158 Sr? Artikel 157 Sr gaat over opzettelijke brandstichting; artikel 158 Sr over brand door schuld, met veel lagere straffen (zes maanden tot twee jaar). Wanneer is er gemeen gevaar? Als er gevaar kan ontstaan voor andere goederen of personen dan het voorwerp dat in brand is gestoken. Alleen eigen goederen in brand steken zonder overslagrisico valt er niet onder. Is een mislukte brandstichting strafbaar? Ja, een poging is strafbaar (art. 45 Sr), met een strafmaximum dat een derde lager ligt.Bronnen
- Art. 157 Sr (opzettelijke brandstichting met gemeen gevaar), art. 158 Sr (brand door schuld) en art. 45 Sr (strafbare poging): wetten.overheid.nl
- Art. 5 Wegenverkeerswet 1994: wetten.overheid.nl
- Wormerveerse brandstichting (medeplegen), Hoge Raad 1934, NJ 1934